Radio Katowice
Radio Katowice / Wiadomości regionalne
Śmiergusty i Śmigus-Dyngus czyli Lany Poniedziałek
10.04.2023
09:05:00

Poniedziałek Wielkanocny, czyli popularnie zwany Śmigus-Dyngus w tradycji ludowej związany był z wodą. 

Był to też czas wzajemnych odwiedzin. 

— Woda miała znaczenie symboliczne — mówi Anna Grabińska-Szczęśniak, etnograf z Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu.


Dziewczęta przygotowywały kolorowe kroszonki z wierszykami, a następnie wręczały je młodzieńcom, którzy je polewali. Kolory także nie były przypadkowe, symbolizowały czy panna jest zainteresowana zalotami czy też nie. 

Śmigus-Dyngus wywodzi się z dawnej tradycji słowiańskiej. W przeszłości śmigus polegał na wzajemnym okładaniu się witkami wierzby i polewaniu się wodą, a dyngus na chodzeniu po domach i zbieraniu podarków, od tych, którzy chcieli się od oblewania wykupić. 

Jak współczesne świętowanie lanego poniedziałku obchodzą najmłods?


Zwyczaj oblewania się wodą był praktykowany przez Słowian już z w XV wieku. Z tego czasu pochodzą pierwsze wzmianki o zwyczajach związanych z lanym poniedziałkiem na terenach obecnej Polski. 

W Beskidzie Śląskim dziewczyny polewano w nocy z niedzieli na poniedziałek wielkanocny. 

— Tak zwane śmiergusty, to tradycja kultywowana w rejonie Trójwsi od pokoleń — mówi Elżbieta Legierska-Niewiadomska z grupy śpiewaczej Koniokowianie.


Najbarwniejszym widowiskiem związanym z drugim dniem świąt są Wilamowickie Śmiergusty. W centrum Wilamowic koło Bielska-Białej można spotkać tradycyjnych śmiergustników, czyli chłopców i młodych mężczyzn, którzy w barwnych strojach przy dźwiękach gwizdków i trąbek polewają wodą kogo się tylko da. Już od nocy wędrują po mieście kilkunastoosobowe grupy młodych chłopców ubranych w dziwaczne, kolorowe stroje, ozdobione kwiatami z bibuły i kolorowe maski. Chodzą od domu do domu, odwiedzając "siejne makia", jak w miejscowym języku mówi się na ładne dziewczyny i polewają je wodą. Niosą ze sobą stare garnki i trąbki i robią dużo hałasu. Przed południem czekają na wilamowickim rynku po to, żeby oblać wodą wracające z kościoła dziewczyny. Według źródeł historycznych, Wilamowice założone zostały przez przybyszów z Flamandii. 

Autorzy: Agnieszka Loch, Andrzej Ochodek, Joanna Opas /rs/


Zobacz także Wiadomości regionalne

Zobacz więcej : 1 - Wiadomości regionalne
Autopromocja
Kontakt

Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Katowicach
Radio Katowice SA
ul. Ligonia 29, 40-036 Katowice
tel. +48 32 2005 400, fax +48 32 2005 581
e-mail: sekretariat@radio.katowice.pl
NIP 634-00-20-312
konto: ING BSK SA O/Katowice
IBAN: PL 57 1050 1214 1000 0007 0006 0692
Kod BIC (Swift): INGBPLPW
Redaguje zespół: Redakcja Nowych Mediów
tel. +48 32 2005 525, +48 32 2005 487
e-mail: radio@radio.katowice.pl

Copyright © by Polskie Radio Regionalna Rozgłośnia w Katowicach Radio Katowice SA