Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Uroczyste obchody.

fot. Łukasz Kałuża

1 marca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. 

To święto państwowe, które ma na celu oddanie hołdu żołnierzom antykomunistycznego podziemia. Obchodzone od 2011 roku święto ma upamiętniać tych, którzy po II wojnie światowej walczyli o prawo do samostanowienia polskiego społeczeństwa, stawiając opór sowietyzacji i podporządkowaniu kraju Związkowi Radzieckiemu. 

Według IPN, w 1945 roku w czasie największej aktywności zbrojnego podziemia, działało w nim bezpośrednio nawet 200 tysięcy konspiratorów, zgrupowanych w oddziałach o bardzo różnej orientacji politycznej.

— W pojęciu "żołnierze wyklęci" nie chodzi jedynie o osoby walczące w oddziałach leśnych — mówił poranny gość Radia Katowice, dyrektor katowickiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, dr Andrzej Sznajder.


Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych są organizowane w całym kraju i trwają kilka dni. Zaplanowano marsze, prezentacje filmowe, wystawy, wykłady, a także rekonstrukcje historyczne. 

W  Katowicach uroczystości upamiętniające Żołnierzy Wyklętych odbywają się w parafii Mariackiej, gdzie zebrali się weterani wojenni, przedstawiciele władz regionu oraz młodzież, która przed Eucharystią zaprezentowała program artystyczny "Wyklęci, bo Niezłomni i do końca wierni Niepodległej". Licealiści z katowickiego liceum im Rotmistrza Witolda Pileckiego dobrze znają niełatwą historię powojennej Polski.


W uroczystej eucharystii i apelu pamięci wzięli udział mieszkańcy regionu.


Walkę z komunistycznym reżimem wspominał w Katowicach pułkownik Stanisław Pakuła. 


W Sosnowcu główne obchody odbyła się na skwerze imienia Danuty Siedzikówny "Inki". Udział w nich wzięła młodzież, przedstawiciele miasta i rady miejskiej. Posłanka Ewa Malik mówiła o potrzebie pamięci.


Pamięć żołnierzy wyklętych uczczono w Żywcu. Kwiaty złożono pod pamiątkową tablicą na kamenicy przy Dworcowej 2, gdzie po wojnie mieściła się siedziba UB, miejsce przetrzymywania i torturowania żołnierzy podziemia antykomunistycznego. W uroczystościach wzięli udział uczniowie żywieckich szkół, a także potomkowie żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych działających na Żywiecczyźnie.


— Wielu z więzionych na Dworcowej 2 nigdy nie doczeka się identyfikacji — wyjaśnia Władysław Sanetra ze Stowarzyszenia Rodzin Narodowych Sił Zbrojnych VII Okręgu Śląskiego.


W budynku przy ulicy Dworcowej 2, obecnie siedzibie Żywieckiej Fundacji Rozwoju, do kwietnia oglądać można wystawę dokumentującą żołnierzy NSZ ze zgrupowania Henryka Flamego "Bartka".

Pamięć żołnierzy wyklętych na Żywiecczyźnie przypominano także w Milówce przy obelisku poświęconym walczącym w Narodowych Siłach Zbrojnych w oddziale "Sztubaka", a także w Milówce, gdzie w czasie II wojny światowej bestialsko zostali zamordowani żołnierze Armii Krajowej. 

Ulicami Bielska-Białej przejdzie dziś po raz 9. Marsz Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Tradycyjnie rozpocznie się na Placu Opatrzności Bożej skąd uczestnicy przejdą do kościoła pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa. W trakcie marszu zatrzymają się przy dawnych katowniach Urzędu Bezpieczeństwa przy ulicy Stojałowskiego w dawnej Białej oraz przy ulicy Krasińskiego w niegdysiejszym Bielsku. Organizatorami marszu są m.in. Zarząd Regionu Podbeskidzie NSZZ "Solidarność", Młodzież Wszechpolska Bielsko-Biała, Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Okręg Śląsk Cieszyński, sklep światpatrioty.pl i Stowarzyszenie Aktywnych Polaków.

Częstochowa uczci Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych pochodem pamięci i wdzięczności. Uroczystości zainauguruje msza św. w kościele pod wezwaniem św. Jakuba w intencji poległych i zamordowanych Żołnierzy Wyklętych. Po mszy, jej uczestnicy przemaszerują trasą miejsc związanych z Żołnierzami Wyklętymi. Przemarsz zakończy się przed budynkiem przy ul. ks. Popiełuszki, dawnym aresztem i katownią Urzędu Bezpieczeństwa.

Autor: Katarzyna Graboń, Jarosław Krajewski, Łukasz Kałuża, Agnieszka Loch, Piotr Pagieła /rs/